ความลับทางจิตวิทยา – ep1

ย้อนไปเมื่อตอนเป็นเด็ก มักถูกผู้ใหญ่พูดขู่เสมอๆ ว่า “…อย่าปีนต้นไม้ เดี๋ยวผีดึงขา…” “…นอนสูง นกยูงจิกหัว…” “…มืดค่ำแล้วอย่าออกไปวิ่งเล่น ทางหน้าบ้านมีผีกระสือ..” ล้วนแต่ทำให้เด็กตัวน้อยๆ “ขวัญผวา กลัวสุดขีด และจำฝังใจ”  เด็กๆ วิ่งเล่นหกล่ม หากแม่รีบวิ่งมาโอบอุ้ม เด็กบางคนร้องเสียงดังมากขึ้น ราวกับว่าตัวเองบาดเจ็บสาหัส ?? ที่เล่ามาล้วนเกี่ยวข้องกับ

Read more

ความลับทางจิตวิทยา – ep2

  ในวงสนทนาผู้สูงอายุ “…เมื่อวานไปหาหมอมา ให้ยาดีกว่าหมอที่ไปหาเมื่อเดือนก่อน ยาแรงดี กินแล้วหายเมื่อย หมอเก่าคนนั้นเลี้ยงไข้อยู่ได้…”  แต่พอได้ดูยาก็เป็นยาพาราเซทตามอลเหมือนกัน ยี่ห้อเดียวกัน มิลลิกรัมเท่ากัน แล้วทำไมถึงออกฤทธิ์ต่างกัน คงเป็นเพราะว่าหมอคนใหม่พูดแนะนำดีก็ได้  นี่คือตัวอย่างที่ทางจิตวิทยาเรียกว่า “พลาซีโบ (Placebo)” ญาติข้างบ้านคนหนึ่งดื่มน้ำมนตร์แล้วอ้างว่าหายป่วยจากอาการลมชัก ชาวพุทธและคริสต์โปแตสแตน์มีความเชื่อว่าน้ำมนตร์เป็นน้ำสิ่งศักสิทธิ์ (Holy water) ที่พระใช้เป็นสิ่งของแทนความสงบร่มเย็นให้แก่ผู้บูชา

Read more

ความลับทางจิตวิทยา – ep3

  หลายปีมาแล้วมีข่าวแพร่ออกไปในภาคอีสานว่าใครกินแตงโมแล้วจะเป็นโรคจู๋ หรืออวัยะเพศชายไม่แข็งตัว เกิดที่อำเภอนั้นอำเภอนี้ ช่วงนั้นผู้เขียนกำลังเรียนอยู่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 เช้าวันหนึ่งเห็นเพื่อนคนหนึ่งใบหน้าซีดเซียว เดินเข้ามาหาใก้ลๆ แล้วกระซิบว่า “เมื่อวานตอนกลางวันเรากินแตงโมเข้าไปมาก ตกเย็นป้ามาเห็นเปลือกแตงโมแล้วบอกเราว่า “….ใครกินแตงโม จะจู๋แน่ๆ ไม่ได้ยินข่าวหรือไง…” “…เราเลยนอนไม่หลับ เห็นว่าเป็นเช่นนั้นจริงๆ ช่วยเราด้วย…” พอข่าวนี้แพร่ออกไปในวงกาแฟร้านหน้าตลาด ต่างวิพากวิจารณ์และลงความเห็นว่าเชื่อว่าเป็นจริง ทั้งๆ

Read more

ความลับทางจิตวิทยา – ep4

  ความลับทางจิตวิทยาอีกตัวอย่างหนึ่งจากกรณีแพทย์ในต่างประเทศรายงานว่าคนไข้รายหนึ่งมีอาการขาอ่อนแรง ตามองไม่ชัด และเป็นลมชัก ระบุว่าความตกใจขวัญผวาเป็นสาเหตุทำให้เกิดการเจ็บป่วยทางกายได้ เธอย้ำคิดย้ำทำด้วยการล้างตาตัวเองเพราะรู้สึกว่าตามองไม่เห็น เป็นฝ้ามัว ทั้งๆ ที่หมอตรวจตาแล้วไม่พบความผิดปกติใดๆ แต่เธอยืนยันว่าเธอป่วย จึงทำเช่นนั้นเพราะคิดว่าจะช่วยให้ตาสว่างขึ้นหลังตื่นนอนตอนเช้า แต่หาได้เป็นเช่นนั้นไม่ ยิ่งทำให้เธอรู้สึกว่าตามืดมัวลงไปอีกทั้งๆ จักษุแพทย์ตรวจหลายครั้งไม่พบความผิดปกติ หากพิจารณาแล้วจะเห็นว่านาซีโบเป็นผลเสียมากกว่าผลดี กล่าวคือ เป็นผลทางลบของความเชื่อ ส่วนพลาซีโบเป็นผลทางบวกของความเชื่อที่มีประโยชน์ (beneficial effect) 

Read more

ความลับทางจิตวิทยา – ep5

    ขอกล่าวถึงความลับทางจิตวิทยาว่าด้วยนาซีโบต่อจากตอนที่ 4 นาซีโบร้ายแรงกว่าพลาซีโบเพราะเป็นผลจากโรคติดต่อทางความเชื่อ แต่ผลที่เกิดทั้งสองอย่างเป็น “ความรู้สึกเจ็บป่วยที่เกิดจากจิตใจ (psychogenic)” มีรายงานการทดลองติดตั้งอุปกรณ์บนศีรษะ กลุ่มที่หนึ่งบอกว่าคนหนึ่งว่าอุปกรณ์นี้จะปล่อยกระแสไฟฟ้าทำให้คุณปวดศีรษะอย่างรุนแรง แล้วให้บอกต่อๆ กันไป และกลุ่มที่สองไม่บอกอะไร โดยที่ทั้งสองกลุ่มไม่มีการปล่อยกระแสไฟฟ้าแต่อย่างใด พบว่ามีหลายคนในกลุ่มที่หนึ่งบอกว่าปวดศีรษะรุนแรงในระหว่างการทดลอง ส่วนกลุ่มที่สองบอกว่ารู้สึกเฉยๆ  ยังมีการทดลองเกี่ยวกับความรู้สึกคันโดยการทาสารที่ไม่ก่อให้เกิดความคัน กลุ่มที่บอกก่อนว่าใครที่ทาน้ำยานี้แล้วจะทำให้คันและให้บอกต่อๆ ในกลุ่มเพื่อน เปรียบเทียบกับกลุ่มที่ไม่บอกอะไร

Read more

ความลับทางจิตวิทยา – ep6

เมื่อปี ค.ศ. 1962 (พ.ศ. 2505) ที่โรงงานทอผ้าแห่งหนึ่งในนอร์ท คาโรไลนา ประเทศสหรัฐอเมริกา เกิดโรคประหลาด เรียกว่า “โรคแมลงปีกแข็งเดือนมิถุนายน (June Bug Epidemic) มีคนงานทอผ้าป่วยราว 60 คน มีอาการมึนงง คลื่นไส้ เวียนศีรษะ

Read more